jump to navigation

ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ​រៃ​អង្គាស​ថវិកា​ដើម្បី​ជួយ​ទាហាន​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ខែវិច្ឆិកា 25, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ព័ត៌មាន.
add a comment
2008-11-24

មន្រ្តី​ខ្មែរ​បាន​ថ្លែង​ថា អាជ្ញាធរ​ខែត្រ​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ កំពុង​ចលនា​រៃ​អង្គាស​ថវិកា​ពី​ពលរដ្ឋ​ដើម្បី​ទិញ​ស្បៀង​យក​ទៅ​ឧបត្ថម្ភ​កង​ទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​កំពុង​ឈរ​ជើង​ការពារ​នៅ​តំបន់​​​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

 
RFA Photo/Uy Sophea
ទាហាន​ខ្មែរ​យាម​ល្បាត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ខណៈ​ដែល​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​ខ្មែរ​ថៃ​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​ខែត្រ​សៀមរាប​ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​ភាព​តានតឹង​ផ្នែក​យោធា​នៅ​តំបន់​បា្រសាទ​ព្រះវិហារ ។

លោក អ៊ុក កែវរតនៈ នាយ​រង​ខុទ្ទកាល័យ​សាលាខែត្រ​បន្ទាយមានជ័យ បាន​ថ្លែង​ឲ្យ​ដឹង​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី​២៤ ខែ​វិច្ឆិកា​ថា មន្ត្រី​ស្រុក ឃុំ និង​ភូមិ​កំពុង​ធ្វើការ​រៃ​អង្គាស​ថវិកា សម្ភារៈ​និង​គ្រឿង​ឧបភោគ​ពី​សប្បុរស​ជន​ដើម្បី​ផ្តល់​ឲ្យ​កងទ័ព​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។ ចលនា​នេះ បាន​ចាប់​ផ្តើម​កាល​ពី​សប្តាហ៍​កន្លង​ទៅ​នេះ។

លោក អ៊ុក កែវរតនៈ មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ​ថា ៖ «រឿង​លុយ​កាក់ មិន​ចាំ​បាច់​យក​ទៅ​ទេ សំខាន់​សម្ភារៈ​ទេ សម្ភាៈ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន សម្ភារៈ​ណា​ដែល​កម្លាំង​កងទ័ព​លោក​ត្រូវការ ព្រោះ​បញ្ហា​ឥឡូវ​នេះ សម្ភារៈ​ចាំបាច់​គឺ​គ្រឿង​ម្ហូប​អាហារ ភួយ​សម្រាប់​ការពារ​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់​ ដែល​សំខាន់ ជៀសវាង​កុំ​ឲ្យ​ជា​លុយ​ទាំង​ដុំ​យក​ទៅ​ខ្លាច​មិន​ដល់​ដៃ​កូន​ចៅ​ថ្នាក់​ក្រោម»

អភិបាល​ស្រុក​ថ្មពួក លោក ផាន់ សារឿន បាន​ថ្លែង​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​សុទ្ធ​តែ​សម្តែង​សុច្ឆន្ទៈ​ចង់​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​កងទ័ព​ដែល​កំពុង​ការពារ​ទឹក​ដី ៖ «ក្រោយ​ពី​ដាក់​ផែនការ​ហ្នឹង​ទៅ ឃើញ​ថា គាត់​មាន​ឆន្ទៈ​មួយ​រយ​ភាគ​រយ គាត់​រីក​រាយ​សប្បាយ​ចិត្ត​នឹង​ធ្វើ​ចលនា​ហ្នឹង គឺ​គាត់​សប្បាយ​ចិត្ត​នឹង​ទទួល​យក ហើយ​គាត់​ជួយ​តាម​លទ្ធភាព​របស់​គាត់»

មន្ត្រី​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​ថ្មពួក លោក ដា ឈាន បាន​ថ្លែង​ថា លោក​បាន​រៃ​អង្គាស​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ថវិកា​មួយ​ចំនួន​ហើយ ប៉ុន្តែ​មួយ​ចំនួន​កំពុង​ជាប់​រវល់​ប្រមូល​ផល​ស្រូវ ៖ «ខ្ញុំ​ជា​ក្រុមប្រឹក្សា​ផ្ទាល់​នៅ​ឃុំ​ថ្មពួក បាន​ធ្វើការ​រៃ​អង្គាស​បាន​មួយ​ចំនួន​ហើយ នៅ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែល​បង​ប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​កំពុង​ធ្វើការ​ច្រូត​កាត់ យើង​ពុំ​បាន​ជួប​គាត់»

បើ​តាម​មន្ត្រី​ខែត្រ​បន្ទាយមានជ័យ ស្បៀង​ដែល​សប្បុរសជន​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​កងទ័ព​នេះ នឹង​ចេញ​ដំណើរ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៦​-២៧ ខែ​វិច្ឆិកា ខាង​មុខ​នេះ ទៅ​កាន់​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

សម្ភារៈ មាន​ដូច​ជា  មី ត្រី​ខ ត្រី​ងៀត ប្រហុក ទឹក​ត្រី ទឹក​ស៊ីអ៊ីវ និង​សម្លៀក​បំពាក់ ភួយ ថ្នាំ​ផ្តាសាយ ថ្នំា​គ្រុន​ចាញ់។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី មន្ត្រី​ខែត្រ​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ មិន​អាច​បញ្ជាក់​ពី​ចំនួន​សរុប​ជាក់​លាក់​បាន​ទេ ចំពោះ​អំណោយ​សប្បុរស​ធម៌​ទាំង​នេះ ពីព្រោះ​សកម្មភាព​រៃ​អង្គាស​កំពុង​តែ​ធ្វើ។

មេ​បញ្ជាការ​កង​ពល​អន្តរាគមន៍​លេខ​១២ ប្រចាំ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ លោក​ឧត្ដមសេនីយ៍ ស្រី ឌឹក បាន​ថ្លែង​ថា កងទ័ព​ទាំង​អស់​បាន​ស្វាគមន៍​អំណោយ​សប្បុរស​ធម៌​ដែល​បាន​ឧបត្ថម្ភ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដល់​កងទ័ព ៖ «ចេះ​តែ​ស្វាគមន៍ ចេះ​តែ​ទទួល​ហើយ នេះ​ជា​ការ​ភ្ញាក់​រឭក​របស់​បង​ប្អូន​មហាជន ប្រជាជន ជា​ការ​ត្រេក​អរ​ម្យ៉ាង​ដែរ»

គួរ​បញ្ជាក់​ថា នេះ​ជា​លើក​ទី​២​ហើយ ដែល​អាជ្ញាធរ​ខែត្រ​បន្ទាយមានជ័យ គ្រោង​នាំ​យក​អំណោយ​សប្បុរស​ធម៌​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ផ្តល់​ឲ្យ​កងទ័ព។ ហើយ​កាល​ពី​លើក​ទី​១ បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​កងទ័ព​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​និង​កងទ័ព​នៅ​ប្រាសាទ​តាមាន់​ក្នុង​ខែត្រ​ឧត្តរមានជ័យ ដែល​សរុប​ទឹក​ប្រាក់​ទាំង​អស់​ជាង ១០០​លាន​រៀល៕

ប្រភពអាស៊ី​សេរី

Advertisements

ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​ឆ្លើយតប​ចំពោះ​ការតវ៉ា​របស់​ថៃ ខែវិច្ឆិកា 20, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ព័ត៌មាន.
add a comment
2008-11-20

ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​នៅ​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​២០ វិច្ឆិកា បាន​ធ្វើការ​ឆ្លើយ​តប​ជា​ផ្លូវការ​ចំពោះ​កំណត់​ទូត​ចំនួន​បី​របស់​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​ដែល​បាន​ផ្ញើ​មក​កម្ពុជា​ដោយ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា កម្ពុជា​បាន​រំលោភ​លើ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ​នោះ។

 
AFP Photo
ទាហាន​ខ្មែរ​រៀបចំ​លើក​ទង់​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៅ​ឯ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ វិច្ឆិកា ២០០៨។

ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា លោក ហោ ណាំហុង មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ​បន្ទាប់​ពី​ការជួប​ជាមួយ​ឯកអគ្គរាជ​ទូត​ថៃ​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា​នៅ​ទីស្តីការ​ក្រសួង​ថា ប្រទេស​ថៃ​ហាក់​កំពុង​បង្ក​បញ្ហា​ជាមួយ​កម្ពុជា​បន្ទា​ប់ពី​ការរារាំង​មិន​បាន​សម្រេច​នូវ​ការបញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នា​ពេល​ថ្មីៗ​កន្លង​ទៅ​នេះ។

លោក ហោ ណាំហុង បន្ត​ថា រាល់​ការចោទ​ប្រកាន់​របស់​ប្រទេស​ថៃ​ពុំ​មាន​មូលដ្ឋាន​ច្បាស់លាស់​ឡើយ ៖ «យើង​ផ្អែក​លើ​ផែនទី​មួយ​ហាសិប​ពាន់​ដែល​ក្រុម​បច្ចេកទេស​កម្ពុជា​ថៃ​បាន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​ទៅ​រក​បង្គោល​ព្រំដែន​ចំនួន​៧៣ នៅ​តាម​ព្រំដែន​កម្ពុជា យើង​ផ្អែក​លើ​ឯកសារ​ទាំងអស់​នេះ ហើយ​ប្រាប់​ថៃ​វិញ​ថា តំបន់​នោះ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​របស់​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​យើង​បាន​ជម្រាប​ថៃ​ដែរ​ថា តំបន់​នេះ​គឺ​តាំងតែ​ពី​១៩០៧ ដែល​ពេល​ចាប់​ធ្វើ​ផែនទី​នោះ​មក​គឺ​យើង​បាន​គ្រប់គ្រង​តំបន់​នេះ​រហូត​មក… តាំងពី​ថ្ងៃ​១៥ កក្កដា ក្រោយ​ពេល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក បាន​ថៃ​លើក​បញ្ហា​មួយ​ហើយ​មួយ​ទៀតៗ»

គួរ​បញ្ជាក់​ថា កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ វិច្ឆិកា ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​បាន​ផ្ញើ​កំណត់​ទូត​តវ៉ា​មួយ​មក​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​ដោយ​អះអាង​ថា សំណង់​មួយចំនួន​ដែល​សង់​នៅ​ប៉ោយប៉ែត​ក្បែរ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​ថៃ​បាន​សង់​រំលោភ​ចូល​ទឹក​ដី​ថៃ។ ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១២ និង ១៣ វិច្ឆិកា ថៃ​ក៏​បាន​ផ្ញើ​កំណត់​ទូត​ចំនួន​ពីរ​ទៀត​តវ៉ា​ចំពោះ​ការដោត​ទង់​ជាតិ​កម្ពុជា ទង់​សម្គាល់​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក និង​ទង់​យូណេស្កូ​នៅ​លើ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ព្រមទាំង​ការដង្ហែ​អង្គ​កឋិនទាន​ចូល​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វៈរៈ​របស់​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ខ្មែរ។

លោក ហោ ណាំហុង បាន​ព្រមាន​ចំពោះ​ភាគី​ថៃ​ដែល​បាន​ធ្វើការ​តវ៉ា​ដោយ​គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ដោយ​លោក​បាន​ចាត់ទុក​ទង្វើ​នេះ​ថា​ជា​សកម្មភាព​រំខាន​បរិយាកាស​ចរចា​នា​ពេល​ខាង​មុខ។

លោក ហោ ណាំហុង បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ខ្ញុំ​សូម​ជម្រាប ខ្ញុំ​មិន​យល់​ដែរ។ ថ្ងៃ​មិញ​នេះ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រាប់​លោក​ឯកអគ្គរាជ​ទូត​ថៃ​ថា ក្រោយៗ​បើ​ថៃ​ចង់​ធ្វើ​លិខិត​មក​តវ៉ា​អ្វី​មួយ សូម​ថៃ​មើល​ឯកសារ​ផ្លូវ​ច្បាប់ មើល​ផែនទី​ឲ្យ​ច្បាស់លាស់ កុំ​ឲ្យ​យើង​ខាត​ពេល​នឹង​ឆ្លើយ​ទៅ​ថៃ ហ្នឹង​ទី​១។ ទី​២​ទៀត ដោយសារ​យើង​ប្ដេជ្ញា​ទាំង​សងខាង​ធ្វើការ​ចរចា​ដោយ​សន្តិវិធី​ដោយ​មិត្តភាព រក​ដំណោះស្រាយ​បញ្ហា​មិន​បាន យើង​ទុក​ឲ្យ​មាន​បរិយាកាស​ស្ងាត់ស្ងៀម​ស្រួល​ទៅ​ចរចា​រក​ដំណោះស្រាយ​ដោយ​សន្តិវិធី កុំ​ឲ្យ​តវ៉ា​ហើយ​តវ៉ា​ទៀត​ដោយ​អត់​មូលហេតុ មូលដ្ឋាន​អ្វី​ទាំងអស់»

យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​លោក​ឧប​នាយ​រដ្ឋមន្ត្រី ហោ ណាំហុង បាន​ចាត់ទុក​ជម្រើស​ប្តឹង​ទៅ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ថា​ជា​ជម្រើស​ចុង​ក្រោយ​សម្រាប់​បញ្ហា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​កម្ពុជា​ថៃ៕

ប្រភពអាស៊ី​សេរី

អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​និង​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​រិះគន់​អ្នក​នយោបាយ​ថៃ ខែវិច្ឆិកា 19, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ព័ត៌មាន.
1 comment so far
2008-11-18

ថ្មីៗ​នេះ អ្នក​នយោបាយ​ថៃ​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​អះអាង​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ ជា​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ប្រតិកម្ម​តប​ត​ពី​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល និង​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ។

 
RFA Photo/Keo Nimol
ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ដងរែក នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។

ក្រុម​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិបាល អ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ដ​និង​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​បាន​សម្ដែង​ប្រតិកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដោយ​ប្រើ​ពាក្យ​សម្ដី​ធ្ងន់ៗ​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រទេស​ថៃ ដែល​បាន​អះអាង​តាមរយៈ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​ទី​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ​គឺ​ជា​ទឹក​ដី​ថៃ ហើយ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​កម្ពុជា​ថា ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​កឋិន​ទៅ​កាន់​ទី​វត្ត​និង​ដោត​ទង់​ជាតិ​ចំនួន ៣ ព្រមទាំង​ការ​ដាក់​ស្លាក​សញ្ញា​ប៉ាណូ​ធំៗ​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មិន​បាន​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ភាគី​ថៃ ដែល​ជា​ការ​រំលោភ​ទៅ​លើ​អធិបតេយ្យ​និង​បូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ​នោះ។

អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ដ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក​បណ្ឌិត រស់ ចន្រ្តាបុត្រ បាន​បញ្ចេញ​ប្រតិកម្ម​កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ ទី​១៧ ខែ​វិច្ឆិកា ថា អ្វី​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ថៃ​បាន​ធ្វើ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​តាមរយៈ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ​នោះ គ្រាន់តែ​ជា​ការ​បន្ត​មហិច្ឆតា​របស់​ខ្លួន​មក​លើ​កម្ពុជា ហើយ​ទង្វើ​ទាំង​អស់​នេះ ក៏​ស​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ទៅ​អនាគត​រាល់​ការ​ចរចា​ពី​បញ្ហា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-ថៃ​និង​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ឧបសគ្គ​ច្រើន​ដោយសារ​អ្នក​នយោបាយ​របស់​ថៃ​បាន​បំពុល​គ្រប់​បរិយាកាស​យក​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ចំណាត់​ខ្មាំង​ក្នុង​នយោបាយ​របស់​គេ​និង​មហិច្ឆតា​ពង្រីក​ទឹក​ដី។

លោក រស់ ចន្រ្តាបុត្រ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា បើ​និយាយ​អំពី​ឯកសារ​ផ្លូវ​ច្បាប់​មាន​គ្រប់គ្រាន់​ជាង ១០០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ដែល​ថៃ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ទាំង​សន្ធិសញ្ញា ទាំង​ផែនទី​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​តំបន់​ជុំវិញ​ជា​ទឹក​ដី​របស់​ខ្មែរ។

លោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ​ថា ៖ «គណៈកម្មការ​កំណត់​ព្រំដែន​បារាំង​និង​សៀម ហើយ​ខាង​បារាំង​ជា​អ្នក​តំណាង​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ធ្វើការ​ជាង ២​ឆ្នាំ តាំង​តែ​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​១៩០៥ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩០៧។ ពីរ​ឆ្នាំ​ជាង​គឺ​ថា គណៈកម្មការ​នេះ បាន​ធ្វើ​ការងារ​ហ្នឹង​រហូត​មក​ដល់​ឆ្នាំ​១៩០៧ ដែល​ចេញ​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ថ្មី​មួយ​ទៀត​នោះ យើង​ឃើញ​ថា ថៃ​ក៏​បាន​ទទួល​ស្គាល់​នូវ​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​បោះបង្គោល​ទាំង​អស់​ហ្នុង​ដែរ។ ចាប់​ពី ១៩០៧​មក ខាង​បារាំង​ហ្នឹង ក៏​បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​នូវ​ផែនទី​ឲ្យ​ចេញ​ជា​រូបរាង​ទៅ​តាម​អ្វី​ដែល​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​របស់​ថៃ​និង​បារាំង​បាន​ស្រុះស្រួល​គ្នា​មក​ហើយ។ ស្រុះស្រួល​គ្នា​ទាំង​អស់​ហ្នឹង មិនមែន​ស្រុះស្រួល​តែ​មាត់​ទេ សុទ្ធ​តែ​មាន​របាយការណ៍​ដល់​ទៅ ២៥​របាយការណ៍​រវាង​បារាំង ហើយ​និង​សៀម»

ចំណែក​សកលវិទ្យាធិការ​រង​នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​និង​ជា​បេក្ខជន​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ផ្នែក​ច្បាប់​របស់​រាជ​បណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា លោក សេង ប៊ុនធឿន បាន​ហៅ​ការ​អះអាង​របស់​ថៃ ដែល​ថា​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​ទី​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ​គឺ​ជា​ទឹក​ដី​ថៃ​នោះ គឺ​ជា​ការ​មិន​ចេះ​អៀន​ខ្មាស​និង​ជា​ការ​បំភ្លៃ​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ដ។

លោក សេង ប៊ុនធឿន មាន​ប្រសាសន៍​យ៉ាង​ដូច្នេះ ៖ «ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ដល់​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ថ្មីៗ​នេះ អ្នកស្រុក​អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែល​នៅ​រស់​នៅ​ឡើយ​នៅ​តំបន់​នោះ គាត់​ថា​ដី​ហ្នឹង តាម៉ុក ដែល​ជា​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម គាត់​ទៅ​នៅ​ចំ​វត្ត​មួយ​ដែល​មាន​ទង់​ជាតិ​ថៃ​នោះ អ៊ីចឹង​អាហ្នឹង​ក៏​ជា​ឯកសារ​មួយ​ដែរ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រស់​នៅ​កន្លែង​ហ្នឹង គាត់​ស្គាល់​ទឹក​ដី​កន្លែង​ហ្នឹង ដី​ហ្នឹង​គឺ​ជា​ដី​របស់​ខ្មែរ ប៉ុន្តែ​ថៃ​កំពុង​តែ​រំលោភ។ សុំ​ឲ្យ​ថៃ​មើល​ប្រវត្តិសាស្រ្ដ​ឡើង​វិញ បង្រៀន​ប្រវត្តិសាស្រ្ដ​ឲ្យ​កូន​ថៃ​ផង កុំ​ឲ្យ​ចេះ​តែ​មក​ថា​របស់​គេ​ជា​របស់​ឯង​អ៊ីចឹង​ត​ទៅ​ទៀត គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន»

សូម​បញ្ជាក់​ថា ប្រតិកម្ម​របស់​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ដ​និង​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​វិច្ឆិកា កន្លង​មក ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​បាន​សរសេរ​លិខិត​តវ៉ា​មួយ​ច្បាប់​បញ្ជូន​មក​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ខ្មែរ ដោយ​អះអាង​ថា រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​កឋិន​មួយ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ ជាមួយ​និង​ការ​ដោត​ទង់​ជាតិ​ចំនួន ៣ ស្លាក​ប៉ាណូ​យូណេស្កូ​ធំៗនៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដោយ​មិន​មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ភាគី​ថៃ ហើយ​ថា កម្ពុជា​បាន​រំលោភ​លើ​អធិបតេយ្យ​និង​បូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ​ផង។

ទោះ​យ៉ាង​ណា​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំដែន​កម្ពុជា លោក វ៉ា គឹមហុង មិន​បាន​អធិប្បាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​នោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ ដោយ​លោក​ជំរុញ​ឲ្យ​សួរ​ទៅ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ខ្មែរ ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ទទួល​លិខិត​ទាំង​នោះ។

លោក វ៉ា គឹមហុង មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «សួរ​ទៅ​ក្រសួង​ការបរទេស គេ​អ្នក​ទទួល​លិខិត​ហ្នឹង គេ​អាច​ឲ្យ​មតិ​ម៉េចៗ គេ​កំពុង​រៀបចំ​ឆ្លើយ​ទៅ​វិញ តាម​ខ្ញុំ​ដឹង ព្រោះ​លោក​ជា​អ្នក​ទទួល​ជំនួយ​ស្មារតី​ពី​ប្រទេស​ថៃ ខ្ញុំ​អត់​ចង់​និយាយ​ថែម​ទៀត​ទេ»

ក៏​ប៉ុន្តែ​ពេញ​មួយ​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ គ្មាន​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការបរទេស​ខ្មែរ​ណា​ម្នាក់ បាន​ឆ្លើយ​តប​ឲ្យ​ដឹង​ពី​ចំណាត់ការ​នោះ​យ៉ាង​ណា​នៅ​ឡើយ។

រដ្ឋលេខាធិការ​និង​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទីស្ដីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តី លោក ផៃ ស៊ីផាន បាន​ធ្វើការ​បដិសេធ​ចោល​ចំពោះ​ការ​អះអាង​របស់​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ ដែល​ថា​ទី​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ ជា​ទឹក​ដី​ថៃ ជាមួយ​នឹង​ការ​លើក​ទង់​ជាតិ​និង​ការ​លើក​ប៉ាណូ​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ចាំបាច់​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ភាគី​ថៃ​នោះ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ច្រាន​ចោល​នូវ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ដោយ​គ្មាន​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ ត្បិត​អី​វត្ត​កែវ​សិក្ខា​គិរី​ស្វរៈ​បាន​សង់ ហើយ​តំបន់​ហ្នឹង​គឺ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដី​ខ្មែរ​ចំនួន ១០០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ជាពិសេស​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ តាមរយៈ​ផែនទី​ឧបសម្ព័ន្ធ​បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា របស់​កម្ពុជា។ យើង​ទើប​តែ​ប្រទះ​ឃើញ​នៅ​ខែ​កក្កដា ២០០៨​នេះ​ទេ ដែល​ថៃ​បាន​ចល័ត​ទ័ព​របស់​ខ្លួន​មក​បោះ​ទីតាំង​មក​លើ​តំបន់​កម្ពុជា តាម​ពិត គាត់​[ថៃ]​ទេ​ជា​អ្នក​មក​នៅ​លើ​ដី​កម្ពុជា»

ចំណែក​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា អ្វី​ដែល​ថៃ​តវ៉ា​នោះ​ប្រហែល​ជា​ថៃ​មិន​មាន​អ្នក​ចេះ​ច្បាប់​និង​មិន​បាន​ពិនិត្យ​លើ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។ ពីព្រោះ​នៅ​តំបន់​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​អន្តរជាតិ​សម្រេច​ក្ដី​ប្រគល់​មក​ឲ្យ​ជា​ទឹក​ដី​របស់​ខ្មែរ។

ចំណែក​ឯ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​កាល​ណា​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភពលោក​រួច​ហើយ គឺ​ត្រូវ​តែ​បោះ​សញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ដើម្បី​ការពារ។

លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ថៃ​ធ្វើ​អ៊ីចឹង គួរ​ខ្មាស​អន្តរជាតិ ថៃ​មាន​ប្រជាជន​ជាង ៨០​លាន​នាក់ រក​អ្នក​ជំនាញ​ច្បាប់​ស្រួល​បួល​មិន​បាន។ ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ​គួរ​តែ​មើល​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ឡើង​វិញ។ កន្លែង​មួយ​ដែល​ប្រកាស​ថា ជា​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភពលោក​គឺ​ត្រូវ​តែ​បោះ​ហើយ ហើយ​ទី​២ យើង​បោះ​នៅ​ព្រះវិហារ​គឺ​តុលាការ​អន្តរជាតិ កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៦២ បាន​កំណត់​រួច​ហើយ គេ​ឲ្យ​ថៃ​ហ្នឹង​១០​ឆ្នាំ​ដើម្បី​រក​ទឡ្ហីករណ៍​ថ្មី​ដើម្បី​តវ៉ា អ៊ីចឹង​ពី ៦២ ដល់ ២០០៨ វា​ហួស​ឆ្ងាយ​ណាស់។ ប្រហែល​ជា​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​ដូរ​រដ្ឋមន្រ្តី​ច្រើន​ពេក គាត់​អត់​មាន​អ្នក​ដែល​យល់​ការងារ​ច្បាប់​ច្រើន»

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​និយាយ​ថា យោងតាម​ឯកសារ​ផ្លូវ​ច្បាប់ ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​តែ​បោះបង់​ចោល​ការ​រំលោភ​បំពាន​មក​លើ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​ខ្មែរ។

បើ​និយាយ​ពី​អនុសញ្ញា​និង​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​គណៈកម្មការ​ចម្រុះ​បារាំង​-សៀម ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​១៩០៤ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩០៨ រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទទួល​ស្គាល់​សីមា​ព្រំដែន ដូច​ជា​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩០៥ រដ្ឋាភិបាល​សៀម​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​មន្រ្តី​លេខា​បារាំង​ធ្វើ​ផែនទី​ព្រំដែន​តំបន់​នានា ហើយ​សំណើ​នេះ​មាន​ការ​យល់ព្រម​របស់​សមាជិក​ក្រុម​សៀម​ផង​ដែរ។

ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩០៨ រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បាន​ផលិត​ផែនទី​ចំនួន​១១​ផ្ទាំង ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ចំនួន ៦​ផ្ទាំង​គ្រប​ដណ្ដប់​ព្រំដែន​រវាង​កម្ពុជា​-ថៃ តាម​សំណើ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​សៀម ហើយ​នៅ​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩០៨ មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​សៀម​ធំៗ មាន​រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ គណៈកម្មការ​ព្រំដែន ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​សៀម​ប្រចាំ​នៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស ប្រទេស​អាមេរិក រុស្សី បារាំង និង​អាល្លឺម៉ង់​ជា​ដើម​បាន​ទទួល​ផែនទី​ទាំង​អស់​នោះ៕

ប្រភពអាស៊ី​សេរី

កាលប្បវត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​៥) ខែវិច្ឆិកា 19, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment
2008-11-18

នៅ​ថ្ងៃ​១៩ កក្កដា មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ដឹកនាំ​ក្រុម​អ្នកកាសែត​ជាច្រើន​នាក់​ទៅ​កាន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ និង​បាន​ធ្វើ​សន្និសីទ​​កាសែត​​មួយ​នៅ​ទី​នោះ។

 
RFA Photo/Keo Nimol
ទាហាន​ខ្មែរ​អង្គុយ​ជាមួយ​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ជាប់​ព្រំដែន​ថៃ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី ១៨ កក្កដា ២០០៨ ។

សមាជិក​សភា​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​សមរង្ស៊ី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ជា​បន្ទាន់​ទៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) ដើម្បី​ធានា​នូវ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ។

ការ​ទាមទារ​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្រោយ​ពី​មាន​ការអះអាង​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ លោក សាម៉ាក់ ស៊ុនថរៈវេដ ថា ទឹក​ដី​ត្រង់​តំបន់​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ ឬ​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ គឺ​ជា​ទឹកដី​ថៃ មិនមែន​ជា​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​នោះ​ឡើយ ។

នៅ​ថ្ងៃ​១៩ កក្កដា នោះ​ដែរ​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​ថៃ បាន​បង្កើន​កម្លាំង​ទ័ព​និង​មាន​ការ​ប្រឈម​មុខ​ដោយ​អាវុធ​ធុន​ធ្ងន់​ផង​នៅ​តំបន់​មាន​ជម្លោះ​នោះ ទោះបី​មាន​ការ​ប្រកាស​ពី​ដំណើរការ​ចរចា​រវាង​រដ្ឋមន្រ្តី​ការពារ​ប្រទេស​ខ្មែរ គឺ​លោក ទៀ បាញ់ និង​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​កងទ័ព​ថៃ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២១ ខែ​កក្កដា ២០០៨ នោះ​ក៏ដោយ។

នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ​ដែរ​មាន​ព័ត៌មាន​ស្តីពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ដាក់​សំណើ​ទៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ដើម្បី​កោះ​ប្រជុំ​អំពី​បញ្ហា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​នេះ។

អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដែល​ឈ្នះក្តី​លើ​ប្រទេស​ថៃ និង​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​បាងកក ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មក​ខ្មែរ​វិញ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៦២ បាន​មាន​បន្ទូល​ប្រាប់​មន្ត្រី​ខុទ្ទកាល័យ​ព្រះបរមរាជវាំង​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​គឺ​ជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​ដែល​ប្រទេស​ថៃ​តែងតែ​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន។

មន្ត្រី​ខុទ្ទកាល័យ​ព្រះបរមរាជវាំង លោក អ៊ុំ តារាវុធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​រំឭក​បន្ទូល​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​យ៉ាង​នេះ​ថា ៖ «[ព្រះមហា​វីរក្សត្រ]​លោក​មាន​ព្រះរាជ​តម្រិះ​មួយ គឺ​លោក​ថា រឿង​នេះ​មិន​អាច​ចប់​អ៊ីចឹង​ទេ វា​ត្រូវ​តែ​មាន​ការបន្ត ព្រោះ​ភាគី​ថៃ​តែងតែ​លួច​គយគន់​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង កុំ​ថា​ឡើយ​ត្រឹម​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ សូម្បី​តែ​ខេត្ត​ដែល​ព្រះមហា​វីរក្សត្រ​លោក​ទាមទារ​បាន​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៧ ក៏​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ​…»

ចូល​ដល់​ថ្ងៃ​ទី២០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ មន្ត្រី​អ្នក​នាំពាក្យ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា មិន​បាន​សុំ​អន្តរាគមន៍​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) ឬ​ភាគី​ទី​៣​ណា​ក្នុង​ករណី​ទាហាន​ថៃ កំពុង​តែ​ឈរជើង​នៅ​ក្នុង​ដែនដី​របស់​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​។

លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ ៖ «​មិន​ដូច​អ្វី​ដែល​កាសែត​នៅ​ខាង​ក្រៅ ដែល​បាន​និយាយ​ថា កម្ពុជា​សុំ​អន្តរាគមន៍​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ ព្រោះ​កន្លង​មក​នេះ យើង​គ្រាន់តែ​ឲ្យ​ស្ថាន​បេសកកម្ម​អចិន្ត្រៃយ៍​របស់​កម្ពុជា​ប្រចាំ​នៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ធ្វើ​លិខិត​ដើម្បី​ជម្រាប​ជូន​អំពី​សភាពការណ៍​នេះ​ទៅ​ប្រធាន​មហាសន្និបាត​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដើម្បី​ជម្រាប​ជូន​អំពី​សភាពការណ៍​និង​មូលហេតុ​នៃ​ទំនាស់​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ លើ​បញ្ហា​តំបន់​ជិត​ព្រំដែន​ព្រះវិហារ​នេះ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់តែ​ជូន​ដំណឹង និង​សុំ​ឲ្យ​ផ្ញើ​លិខិត​នេះ ចែក​លិខិត​ផ្លូវការ​ជូន​សមាជិក​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ គឺ​មិន​បាន​សុំ​អន្តរាគមន៍​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទេ»

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​កក្កដា រដ្ឋមន្រ្តី​ការពារ​ប្រទេស​ខ្មែរ​លោក ទៀ បាញ់ និង​អគ្គ​មេ​បញ្ជាការ​កងទ័ព​ថៃ លោក ប៊ុនស្រាង នីបប្រាឌីត បាន​បើក​កិច្ចចរចា​គ្នា​នៅ​ស្រុក​អារញ្ញ ខេត្ត​ស្រះកែវ ប្រទេស​ថៃ ដែល​ពុំ​បាន​ទទួល​លទ្ធផល​អ្វី​ឡើយ ក្រៅពី​ការ​ឯកភាព​មិន​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។

នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នេះ​ដែរ ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ហៅ​កាត់​ថា អាស៊ាន បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ភាគី​ខ្មែរ​និង​ថៃ មាន​ការអត់ធ្មត់​ឲ្យ​បាន​អតិបរមា​ចំពោះ​បញ្ហា​ប្រឈមមុខ​ដាក់​គ្នា​ផ្នែក​យោធា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

ប្រធាន​សមាគម​អាស៊ាន លោក George Yeo ដែល​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងការ​បរទេស​សិង្ហបុរី បាន​សម្ដែង​សេចក្ដី​បារម្ភ​ចំពោះ​ការប្រឈម​មុខ​ផ្នែក​យោធា​នោះ ហើយ​ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ភាគី​ទាំង​សងខាង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​មិត្តភាព​ក្នុង​ស្មារតី​សាមគ្គីភាព​អាស៊ាន និង​ភាព​ជា​អ្នក​ជិត​ខាង​ល្អ​នឹង​គ្នា។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ កក្កដា ប្រទេស​ថៃ បាន​បដិសេធ​ការ​ចូលរួម​ជួយ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​ក្នុង​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ (ASEAN) ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​នោះ។

ការ​ប្រកាស​របស់​ប្រទេស​ថៃ​នោះ គឺ​ស្របពេល​ដែល​មាន​ការ​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាស៊ាន​នៅ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី។

អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) លោក បាន គីមូន បាន​អំពាវនាវ​ដល់​កម្ពុជា​និង​ថៃ ឲ្យ​រក្សា​ភាព​អត់ធ្មត់ និង​សង្ឃឹម​ថា ការដោះស្រាយ​បញ្ហា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ នឹង​ធ្វើ​តាម​ការ​ចរចា​ដោយ​សន្តិវិធី និង​ការ​ទូត និង​ការបញ្ចៀស​រាល់​អំពើហិង្សា។

នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ ស្ថានភាព​ប្រឈម​មុខ​គ្នា​ដោយ​កម្លាំង​យោធា​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ នៅតែ​មាន​សភាព​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​ជា​ដដែល ក្រោយ​ការចរចា​រវាង​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ​កម្ពុជា​-ថៃ មិន​បាន​សម្រេច។

ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក ទៀ បាញ់ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការចរចា​បាន​ជាប់​គាំង​នៅត្រង់​ចំណុច​មួយ ដែល​ថៃ​ស្នើ​ឲ្យ​សើរើ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ​សា​ឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​ការសើរើ​នោះ មិន​បាន​ផ្អែកតាម​សន្ធិសញ្ញា​ព្រំដែន​ខ្មែរ​សៀម ឆ្នាំ​១៩០៤ និង​ឆ្នាំ​១៩០៧ ដែល​អន្តរជាតិ​បាន​ទទួលស្គាល់​នោះ​ឡើយ។

យោងតាម​ឯកសារ​របស់​ថៃ ការស្នើ​ឲ្យ​សើរើ​ព្រំដែនខ្មែរថៃ ​ប្រវែង​៨០៥​គីឡូម៉ែត្រ​តាមតែ​ការចង់​បាន​របស់​ថៃនោះនឹង​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា បាត់បង់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដែល​​បាន​ទាមទារ​ពី​ថៃ​មក​វិញ​តាមរយៈ​ក្តី​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ នា​ឆ្នាំ​១៩៦២។

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ប្រទេស​ថៃ​ថា បាន​បំពាន​ដោយ​ខុសច្បាប់ ក្នុង​ការបញ្ជូន​ទ័ព​មក​កាន់​ទឹកដី​ដែល​មាន​ជម្លោះ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។ នៅ​ក្នុង​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ដែល​បាន​ផ្ញើ​ទៅ​ឲ្យ​អង្គការ​យូណេស្កូ​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ការបញ្ជូន​ទ័ព​នោះ គឺ​ជា​ការគំរាម​កំហែង​ចំពោះ​សន្តិភាព​ក្នុង​តំបន់ ។ ស្របពេល​ជាមួយ​គ្នា​នេះដែរ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ជូន​ដំណឹង​ដល់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ទូទាំង​ប្រទេស​ឲ្យ​ដឹង​ថា ប្រទេស​ថៃ​កំពុងតែ​ធ្វើការ​ឈ្លានពាន​លើ​អធិបតេយ្យ​ជាតិ​ខ្មែរ​ហើយ៕

ប្រភព៖​ អាស៊ី​សេរី

Thais protest Cambodian flags, signage at Preah Vihear ខែវិច្ឆិកា 19, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in News.
add a comment
Written by Meas sochea and Brendan Brady   
Wednesday, 19 November 2008
Bangkok cries foul, claiming Cambodian officials violated Thailand’s sovereignty during a November 7 temple ceremony

081119_03.jpg
Photo by: HENG CHIVOAN

A Cambodian Unesco Commission flag flies over Preah Vihear temple.

THE Thai government has lodged an official complaint with Cambodia for having put up flags and signs at the hotly disputed Preah Vihear temple, saying they were raised in Thai territory.

“The Royal Thai government will not tolerate the construction or erection  of signpost/emblem or any structure outside” the area defined as belonging to Cambodia by the World Heritage Committee in July, the Thai Foreign Affairs Ministry said in a letter obtained Tuesday.

A separate statement posted on the Thai foreign affairs website called the move “a flagrant and willful violation of Thailand’s sovereignty and territorial integrity”.

Cambodian officials on November 7 raised Cambodian and World Heritage flags at the  11th-century monument and unveiled signs declaring the temple international cultural property under special protection, in a ceremony not attended by UN officials.

They said the effort was to protect the temple and accused Thai troops of damaging it during a border clash the previous month.

Council of Ministers spokesman Phay Siphan defended Cambodia’s action, saying, “Raising the national flag and  Unesco flag was proper to protect that area because it has been listed as Cambodian, and as a World Heritage site”.

“Since 1962, the map accepted by the International Court of Justice has been used and shows this land belongs to Cambodia, so we’re not sure why they should be complaining.”

But he was confident the latest spat would not interrupt progress in negotiations over border demarcation.  

Preah Vihear, which sits on an escarpment on the Thai border, was given heritage status in July.

A tense military standoff over contested border territory has followed.

http://www.phnompenhpost.com/index.php/2008111922747/National-news/Thais-protest-Cambodian-flags-signage-at-Preah-Vihear.html

កម្ពុជា និង​ថៃ​ធ្លាក់​ក្នុង​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សម្តី​ការ​ទូត​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត ខែវិច្ឆិកា 19, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ព័ត៌មាន.
add a comment

ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​ថៃ បាន​ឈាន​ទៅ​ដល់​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សម្តី​ការ​ទូត​ជា​ថ្មី​មួយ​ទៀត បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​ថៃ​បាន​អះអាង​ថា វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​របស់​ថៃ ហើយ​ថា​កម្ពុជា បាន​ធ្វើ​ការ​ហែ​កថិន​ទៅ​កាន់​វត្ត​នោះ​ដោយ​រំលោភ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន។ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​កម្ពុជា បាន​ចាត់​ទុក​ការ​អះអាង​របស់​ថៃ​បែប​នេះ​ថា គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ផ្នែក​ច្បាប់​ហើយ​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា គ្រោង​នឹង​ធ្វើ​លិខិត​ប្រតិកម្ម​ចំពោះ​រឿង​នេះ។ លោក ដែន សីម៉ា ជូន​របាយការណ៍​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ៖

លោក ផៃ ស៊ីផាន មន្ត្រី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ និង​រដ្ឋលេខាធិការ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​ម្សិលមិញ​ថា ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា នឹង​ធ្វើ​លិខិត​មួយ​ប្រតិកម្ម​ទៅ​នឹង​កំណត់​ទូត របស់​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ​ដែល​ថា​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​របស់​សៀម និង​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​កម្ពុជា​ថា បាន​ធ្វើ​បុណ្យ​ចូល​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ​ដោយ​មិន​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ដល់​ប្រទេស​សៀម។

លោក​បន្ថែម​ទៀត​ថា ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា នឹង​ធ្វើ​លិខិត​នោះ​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​បំផុត​នៅ​ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ។ លោក ផៃ ស៊ីផាន បាន​ពន្យល់​ថា វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ​គឺ​ជា​របស់​ខ្មែរ​ហើយ យើង​នៅ​ទី​នោះ​១០០​ឆ្នាំ មក​ហើយ។​យើង​មាន​ឯកសារ​ក្រដាស​ស្នាម​គ្រប់​គ្រាន់ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ថា វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ​គឺ ជា​របស់​ខ្មែរ​ពិសេស​សាលក្រម​ឆ្នាំ​១៩៦២។

លោក​បាន​និយាយ​បន្ថែម​ទៀត​ថា គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ផ្លូវ​ច្បាប់​ណា​មួយ ដែល​ថៃ​ត្រូវ​និយាយ​ដូច្នេះ​ឡើយ។​ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន ក៏​បាន​សម្តែង​ការ​សោកស្តាយ​ថា ប្រទេស​សៀម មិន​គួរ​ស្រែក​បែប​នេះ​ដែល​នាំ​​អោយ​ល្អក់​កករ​ទៅ​ដល់​ការ​ពិភាក្សា​រក​ដំណោះស្រាយ​ព្រំដែន​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ឡើយ។​លោក​ផៃ ស៊ីផាន បញ្ជាក់​ថា ប្រទេស​ថៃ​មិន​គួរ​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សម្តី​ឡើយ ហើយ​គួរ​តែ​ប្រើ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ដើម្បី​រក្សា​មិត្តភាព​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។

សំឡេង​លោក​ផៃ ស៊ីផាន

ប្រទេស​សៀម​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​វិច្ឆិកា បាន​ធ្វើ​ឯកសារ​ជំនួយ​ស្មារតី​មួយ​មក​អោយ​កម្ពុជា ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា កម្ពុជា​បាន​រំលោភ​អធិបតេយ្យភាព​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន ដោយ​បាន​ហែ​កថិន​ចូល​មក​កាន់​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ។​យោង​ទៅ​តាម​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​ផ្លូវ​ការ​ថៃ បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា ប្រទេស​សៀម​បាន​ប្រើ​ពាក្យ​ធ្ងន់​ៗ​នៅ​ក្នុង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​ខ្លួន។

ទីភ្នាក់ងារ​នេះ​បាន​ដក​ស្រង់​ខ្លឹមសារ​របស់​ឯកសារ​ជំនួយ​ស្មារតី​នោះ ដែល​និយាយ​ថា សកម្មភាព​បែប​នេះ​ត្រូវ​ចាត់​ជា​ការ​រំលោភ​ដោយ​ចេតនា និង​ច្បាស់​ក្រឡែត​ទៅ​លើ​អធិបតេយ្យភាព​ពី​កម្ពុជា ពី​ព្រោះ​ហ្វូង​មនុស្ស​បាន​ដើរ​ចូល​ទឹក​ដី​ថៃ​ដោយ​គ្មាន​ការអនុញ្ញាត​ពី​ប្រទេស​ថៃ។

ប៉ុន្តែ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ចុះ វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ នេះ​គឺ​ព្រះសង្ឃ​កម្ពុជា​បាន​គង់​នៅ​ទី​នោះ​ជា​យូរ​មក​ហើយ។ ចំណែក​ប្រជាជន​កម្ពុជា​​ក៏​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន​នៅ​លើ​វត្ត​នោះ​តាំង​ពី​យូរយារ​មក​ហើយ​ដែរ តាំង​ពី​មុន​ពេល​ដែល​ទ័ព​សៀម បាន​ចូល​មក​ឈ្លានពាន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​២០០៨ មក​ម្ល៉េះ៕

(រាយការណ៍​ដោយ ដែន សីមា)

កាលប្បវត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​៤) ខែវិច្ឆិកា 18, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment
2008-11-12

ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​អង្គការ​យូណេស្កូ​សម្រេច​ដាក់​បញ្ចូល​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៧ កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ហើយ​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជាច្រើន​នាក់​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​វេទិកា​ប្រគំ​តន្រ្តី​មួយ​ដើម្បី​អបអរ​សាទរ​នៃ​ជោគជ័យ​នេះ។

 
RFA Photo/Keo Nimol
ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ដងរែក​ នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។

ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​កក្កដា ប្រជារាស្រ្ត​រាប់ម៉ឺន​នាក់​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​វេទិកា​ប្រគំ​តន្ត្រី​មួយ​នា​ពហុ​កីឡាដ្ឋាន​ជាតិ​អូឡាំពិក ដើម្បី​អបអរ​សាទរ​ការ​វិលត្រឡប់​របស់​គណៈ​ប្រតិភូ​ខ្មែរ​ពី​ទីក្រុង​កេបិច ប្រទេស​កាណាដា ដែល​នៅ​ទី​នោះ​បាន​សម្រេច​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី​១៥ កក្កដា ជម្លោះ​តានតឹង​ស្តីពី​ការ​រំលោភ​ព្រំដែន​បាន​កើត​ឡើង បន្ទាប់​ពី​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ជនជាតិ​ថៃ ៣​នាក់ ដែល​បាន​ឆ្លង​ព្រំដែន​ខុស​ច្បាប់​ក្នុង​បំណង​ដោត​ទង់ជាតិ​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ហើយ​បន្ទាប់​មក​មាន​កងទ័ព​ថៃ​ជាច្រើន​នាក់​ក៏​បាន​ចូល​មក​តាម​ក្រោយ​ដែរ។ មាន​កង​ទ័ព​ថៃ​ម្នាក់​បាន​ជាន់មីន​ដាច់​ជើង​ក្នុង​ការ​ឆ្លង​ចូល​ដី​ខ្មែរ​នេះ។ បន្ទាប់​ពី​ឆ្លង​ព្រំដែន កងទ័ព​ថៃ​បាន​រក្សា​កម្លាំង​នៅ​ទី​នោះ ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​ជុំវិញ​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ឬ​ហៅ​ថា​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

មេ​ទ័ព​ថៃ​និង​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថៃ បាន​ប្រកាស​ថា​ដី​តំបន់​នោះ​គឺ​ជា​ទឹក​ដី​ក្នុង​ជម្លោះ ដែល​ជា​របស់​ថៃ ប៉ុន្តែ​ក៏​បាន​ទប់​ទល់​ដល់​ពួក​បាតុករ​មិន​ឲ្យ​ចូល​មក​តំបន់​នោះ​ដែរ។ អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា កង​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​ប្រមាណ​៥០​នាក់​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ​បាន​លើក​គ្នា​ចូល​មក​ក្នុង​ព្រំដែន​ខ្មែរ​នៃ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។ កម្លាំង​ទ័ព​នេះ​ក្រោយ​មក​ភ្លាមៗ​បាន​កើន​ដល់​១០០​នាក់។

មន្ត្រី​សំខាន់​របស់​កង​រាជ​អាវុធហត្ថ​ប្រចាំ​ស្រុក​ជាំក្សាន្ត​មួយ​រូប​ដែល​សុំ​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា កង​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ​គ្រប់​ដៃ​បាន​លើក​គ្នា​ចូល​មក​ដល់​ទី​វត្ត​ខ្មែរ​មួយ​នៅ​ខាង​លិច​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ហើយ​កងកម្លាំង​ថៃ​ជា​ច្រើន​បាន​កាន់កាប់​នៅ​លើ​តំបន់​ជណ្តើរ​បូរាណ​នៃ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ដោយ​បិទ​ច្រក​មិន​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចេញ​ចូល​ទៀត​ផង ៖ «ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​វា​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ​កំប៉្លេ​តែម្ដង នៅ​វត្ត​លើ​ប្រាសាទ​ហ្នឹង»

ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បាន​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ដល់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី នៅ​វេលា​ម៉ោង​ប្រមាណ​១២​និង​១៥​នាទី​ថា កង​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​កំពុង​សំរុក​ចូល​មក​ច្រក​ខាង​លិច​នៃ​ប្រាសាទ កាលពី​វេលា​ម៉ោង​ប្រមាណ​​១២​ថ្ងៃ​ត្រង់ ហើយ​បាន​ចូល​ដល់​វត្ត​របស់​ខ្មែរ។

ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្នាក់​បាន​បញ្ជាក់​ថា ៖ «គេ​ចូល​មក​ខាង​ទឹក​ដី​យើង​តែម្ដង ជណ្ដើរ​បូរាណ កន្លែង​វត្ត ទាហាន​ខ្មៅ​ប្រហែល​៥០​-​៦០​នាក់ សុទ្ធតែ​កាំភ្លើង… ថ្ងៃ​ហ្នឹង​ខ្លាំង​ណាស់។ ឥឡូវ​នាំ​គ្នា​ភ័យ ឥឡូវ​ខ្ញុំ​ឡើង​ទៅ​ប្រាសាទ​ទី​១ ទី​២»

រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​កក្កដា ថៃ​បាន​បង្កើន​កម្លាំង​ទ័ព​ថែមទៀត​នៅ​តំបន់​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ពុធ ទី​១៦ កក្កដា​នោះ បាន​បើក​កិច្ចប្រជុំ​ជា​បន្ទាន់​មួយ​ជាមួយ​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ ដើម្បី​រក​វិធានការ​ដោះស្រាយ​សភាពការណ៍​បន្ទាប់ពី​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​បាន​បង្កើន​កម្លាំង​ជិត​២០០​នាក់​ចូល​កាន់កាប់​វត្ត​ខ្មែរ​មួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ គឺ​លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​ក្រុម​អ្នក​កាសែត​ដោយ​ដក​ស្រង់​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការអត់ធ្មត់ និង​បន្ត​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​សន្តិវិធី ៖ «យើង​ដាច់ខាត​មិន​ប្រើ​កម្លាំង​យោធា​ទេ លើកលែងតែ​យើង​ត្រូវ​គេ​វាយ​ប្រហារ​តែម្ដង។ ប៉ុន្តែ​យើង​ឃើញ​ថា​ប្រសិនបើ​ការវាយ​ប្រហារ យើង​ឃើញ​ថា​ចំណុច​គឺ​ថៃ​គឺ​ជា​អ្នក​នឹង​ទទួល​ការថ្កោលទោស​ខ្លាំង​ណាស់ ពីព្រោះ​ដោយសារ​ថា​ការងារ​យើង​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន យើង​មាន​គោលការណ៍​គឺ​មិន​ប្រើប្រាស់​កម្លាំង​យោធា​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទេ»

លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ ក៏​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បញ្ជាក់ដែរ​ថា ភាគី​កម្ពុជា​ក៏​បាន​បញ្ជូន​កម្លាំង​កងទ័ព​ទៅ​ទី​នោះ​ផងដែរ ៖ «ប៉ុន្តែ​យើង​បាន​បន្ថែម​កម្លាំង​របស់​យើង​ឡើង​ដល់​៣០០​ជាង​ហើយ ជិត​៤០០​កម្លាំង​របស់​យើង ៣៨០​នាក់​ហើយ»

ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ ក៏​បាន​ថ្លែង​ឲ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា ខុទ្ទកាល័យ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​ក៏​បាន​ទូរស័ព្ទ​មក​ភាគី​កម្ពុជា​ដើម្បី​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​ការចរចា​អំពី​រឿង​នេះ​ទ្វេភាគីផងដែរ ។

នៅ​ថ្ងៃ​១៧ កក្កដា ថៃ បាន​បង្កើន​កម្លាំង​ទ័ព​រហូត​ដល់​ជាង​១,០០០​នាក់ ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ប្រមាណ​ជាង​៤០០​នាក់​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ​ជា​របស់​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​កង​ទ័ព​ថៃ​បាន​និយាយ​ថា​តំបន់​នោះ​មិន​មែន​របស់​កម្ពុជា​ឡើយ។

យោង​តាម​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ក្បែរ​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ហៅ​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ​បី​អង្គ​នៅ​វត្ត​នោះ​ដែល​ថៃ​កំពុង​កាន់កាប់​ដោយ​ទាហាន​ថៃ បាន​ភៀស​ចេញ​ពី​វត្ត នៅ​សល់​តែ​ព្រះសង្ឃ​មួយ​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​គង់​នៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ​មាន​ព្រះសង្ឃ​ថៃ​បី​អង្គ​និង​អាចារ្យ​ម្នាក់​បាន​ចូល​មក​នៅ​កាន់​វត្ត​នោះ។

នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ​ដែរ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​សរសេរ​លិខិត​មួយ​ទៅ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ សាម៉ាក់ ស៊ុនថរៈវេដ ដោយ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​កង​ទ័ព​ជា​បន្ទាន់​ចេញ​ពី​តំបន់​នោះ។

នៅ​ថ្ងៃ​១៨ កក្កដា នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ លោក សាម៉ាក់ ស៊ុនថរៈវេដ បាន​ឆ្លើយ​តប​លិខិត​មក​លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​និយាយ​ថា កង​ទ័ព​ថៃ​ដែល​ដាក់​រាយ​នៅ​តំបន់​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ គឺ​ជា​អធិបតេយ្យ​របស់​ថៃ​ទេ។ នៅ​ក្នុង​លិខិត​នោះ លោក សាម៉ាក់ បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា កង​ទ័ព​កម្ពុជា និង​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​ទេ​ដែល​មាន​ការ​សាងសង់​សំណង់​លើ​ទឹក​ដី​ដែល​មាន​ទំនាស់ ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ក្រឡា​ប្រមាណ ៤,៦​គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា ដែល​ជា​ការ​រំលោភ​ដល់​បូរណភាព និង​អធិបតេយ្យ​របស់​ថៃ ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នៅ​តែ​ស្វែរ​រក​ដំណោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ​និង​សន្តិ​វិធី។

នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ​ដែរ មន្ត្រី​ការពារ​នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ខ្មែរ​ដទៃ​ទៀត​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ទាហាន​​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ជីក​រណ្តៅ​​ធ្វើ​ប៉ម​ការពារ​លើ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន ចំណែកឯ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​ព្រំដែន​មាន​ការបារម្ភ​ពី​ស្ថានភាព​អសន្តិសុខ។

លោក ឈូក អាង ប្រធាន​វរ​ការពារ​ព្រំដែន​លេខ​៩១១ នៅ​ច្រកទ្វារ​អន្តរជាតិ​ប៉ោយប៉ែត បាន​ថ្លែងថា កង​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​បាន​ផ្តើម​សកម្មភាព​ជីក​រណ្តៅ​ចំនួន​៥ ទំហំ​មួយ​ម៉ែត្រ​កន្លះ​បួន​ជ្រុង ៖ «អ៊ីចឹង​វា​មាន​៥​រណ្តៅ​ពី​ខាង​ជើង​ស្ពាន​មក ជាង​៥០០​ម៉ែត្រ​គឺ​មាន​រណ្តៅ​៥ ។ ចន្លោះ​ពី​រណ្តៅ​មួយ​ទៅ​រណ្តៅ​មួយ ១០០​ម៉ែត្រ»

រីឯ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​សកម្មភាព​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ ហាក់បី​ដូច​ជា​ត្រៀម​លក្ខណៈ​ចំពោះ​ស្ថានការណ៍​អ្វី​មួយ​ដែល​អាច​នឹង​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​តាម​ព្រំដែន។

ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្នាក់​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «ពី​ម្សិលម៉្ងៃ​វា​មាន​ឈុត​ខ្មៅ ហើយ​និង​ឈុត​ប៉ារ៉ាហើយ​និង​កម្មករ​ឈរ​ជីក​អ៊ីចឹង​ទៅ​ណា៎ ។ យើង​ចេះតែ​ភ័យខ្លាច​មួយៗ​ចេះតែ​មាន​អារម្មណ៍​តក់​ស្លុត»

នៅ​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​បាតុករ​ថៃ​ដែល​បាន​លើក​គ្នា​មក​តវ៉ា​រឿង​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បាន​ដក​ថយ ប៉ុន្តែ​ទាហាន​ឈុត​ខ្មៅ​ថៃ​មិន​បាន​ដក​ថយ​ទេ។ ការ​កាន់​កាប់​របស់​ទាហាន​ឈុតខ្មៅថៃ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ឬ​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មាន​ចំនួន​៤​ថ្ងៃ​​ហើយ៕

ប្រភពអាស៊ី​សេរី

កាលប្បវត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​៣) ខែវិច្ឆិកា 18, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment
2008-11-06

នៅ​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ទី​៣០ ខែ​មិថុនា កាសែត​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​របស់​ថៃ​ឈ្មោះ The Nation បាន​សរសេរ​អត្ថបទ​រិះគន់​លោក ស៊ុនធិ លីមថុងគុល មេ​ដឹក​នាំ​នៃ​សម្ព័ន្ធ​ប្រជាជន​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ថា បាន​យក​លេស​អំពី​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ដើម្បី​វាយ​ប្រហារ​រដ្ឋាភិបាល​លោក សាម៉ាក់ ស៊ុនថរៈវេដ។

 
RFA/Uy Sophea
ទាហាន​ខ្មែរ​-ថៃ​ទទួល​ទាន​អាហារ​ជាមួយ​គ្នា​នៅ​លើ​ភ្នំទ្រព្យ ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី​១៩ តុលា ២០០៨។

ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

ចូល​ដល់​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៨ គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​កក្កដា រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ដក​ការ​គាំទ្រ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​ដើម្បី​ចុះ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ ប៉ុន្តែ​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​បាន​ថ្លែង​ថា គេ​នៅតែ​មាន​សង្ឃឹម​អំពី​ជោគជ័យ​នៃ​ការ​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ​ ទោះបី​ជា​មាន​ការជំទាស់​ពី​ប្រទេស​ថៃ​ក៏ដោយ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ខណៈ​ដែល​អង្គការ​យូណេស្កូ​ចាប់ផ្ដើម​កិច្ច​ប្រជុំ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​កេបិក​នៃ​ប្រទេស​កាណាដា កាសែត​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​របាយការណ៍​មួយ​របស់​ទី​ភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​អាល្លឺម៉ង់ (D P-A) ដែល​បកស្រាយ​ដោយ​ខុសឆ្គង​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​ថៃ។

តាម​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​សំណើ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដើម្បី​ចុះ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នោះ ឥស្សរជន​ប្រឆាំង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​ ដែល​មាន​និន្នាការ​ប្រឆាំង​ចំពោះ​លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ត្រា បាន​ដាក់​ពាក្យ​ប្ដឹង​ចំពោះ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​ថៃ លោក ណុបផៈឌន ផាតាម៉ា ទៅ​តុលាការ។

ជា​ចុង​ក្រោយ តុលាការ​ធម្មនុញ្ញ​ថៃ​បាន​ធ្វើ​ការ​កាត់ក្ដី​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​ ៧ ខែ​ កក្កដា​ ឆ្នាំ​ ២០០៨​ ជាមួយ​នឹង​ការវិន្និច្ឆ័យ​ដោយ​សំឡេង​ ៨​ ទល់​នឹង​ ១ ថា សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​រួម​របស់​លោក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ ជាមួយ​កម្ពុជា​គ្មាន​ធម្មនុញ្ញភាព។ ខណៈ​ដែល​អង្គការ​យូណេស្កូ​ជួប​ប្រជុំ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​កេបិក​នៃ​ប្រទេស​កាណាដា មាន​ប្រជាជន​ថៃ​ប្រហែល ២០​នាក់ បាន​ឈរ​តវ៉ា​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ដោយ​មាន​កាន់​ទង់ជាតិ​ថៃ និងបដា​ដែល​សរសេរ​ថា​ “ណុបផៈឌន លោក​ឯង​ជា​មនុស្ស​កុហក”។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៦ ខែ កក្កដា នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន ​ថា ការ​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នោះ គឺ​ជា​សិទ្ធិ​សម្រេ​ច​របស់​គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ លោក សាម៉ាក់ ស៊ុនថរៈវេដ បាន​ថ្លែង​បន្ថែម​ថា ការ​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​មរតក​ពិភពលោក​នោះ ក៏​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេសថៃ​បាត់បង់​ទឹកដី​ដែរ។

រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី៧ ខែកក្កដា ក្នុង​សម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី​៣២ នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​កេបិក ប្រទេស​កាណាដា អង្គការ​យូណេស្កូ បាន​សម្រេច​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ទោះបី​ជា​មាន​ការ​ជំទាស់​ពី​ប្រទេស​ថៃ ក៏ដោយ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៨ កក្កដា ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​រាប់​ពាន់​នាក់​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ បាន​ហែ​ក្បួន​តាម​ដង​វិថី​នានា ដើម្បី​ជា​កិច្ច​អបអរសាទរ​ដែល​អង្គការ​យូណេស្កូ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ នៅ​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ​ដែរ សាលាក្រុង​ភ្នំពេញ​ក៏​បាន​រៀបចំ​ការ​ប្រគំ​តន្រ្តី​កំសាន្ត​មួយ​នៅ​វត្តភ្នំ ដើម្បី​អបអរ​សាទរ​ដែល​អង្គការ​យូណេស្កូ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ ទោះបីជា​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​នៅ​ថ្ងៃ​នោះ ប៉ុន្តែ​មាន​មនុស្ស​ម្នា​ជា​ច្រើន​នៅ​តែ​ចូល​រួម ហើយ​ការ​ប្រគុំ​តន្ត្រី​នោះ​ក៏​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់ និង​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​តារា​ល្បី ទាំង​សិល្បៈ​បុរាណ និង​សម័យ និង​មាន​ការ​បាញ់​កាំជ្រួច​ទៀត​ផង។

អតីត​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ នរោត្តម សីហនុ ដែល​បង្ខំ​ឲ្យ​ប្រទេស​ថៃ​ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មក​កម្ពុជា​វិញ តាមរយៈ​ការតវ៉ា​ផ្លូវ​តុលាការ​អន្តរជាតិ បាន​ស្វាគមន៍​ចំពោះ​ដំណើរការ​ដែល​កម្ពុជា​បាន​សម្រេច​​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ​ជា​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

មន្ត្រី​ខុទ្ទកាល័យ​ព្រះ​មហាក្សត្រ លោក អ៊ុំ ដារាវុធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ព្រះរាជ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​ ​គឺ​នៅ​ក្រោយ​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ដែល​ប៉ុនប៉ង​មិន​បាន​សម្រេច​ក្នុង​កិច្ច​ព្យាយាម​ចង់​រារាំង​មិន​ឲ្យ​មាន​ការដាក់​ប្រាសាទ​ចូលក្នុង​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

លោក អ៊ុំ ដារាវុធ  បាន​ថ្លែង​ថា ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​តែង​មាន​បន្ទូល​ថា ក្នុង​ព្រះរាជ​ជីវិត​ព្រះ​អង្គ​ព្រឹត្តិការណ៍​ធំ​ៗ៣​ដែល​ព្រះអង្គ​តែង​ចាំ​មិន​ភ្លេច គឺ​មួយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៧ ដែល​ប្រទេស​ថៃ​បាន​សង​មក​កម្ពុជា​វិញ​នូវ​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា ខេត្តសៀមរាប បាត់ដំបង ឧត្តរមានជ័យ ពោធិ៍សាត់ និង​ព្រឹត្តិការណ៍​ធំ​ទី​២ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៣ ដែល​ខ្មែរ​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​ពី​ប្រទេស​បារាំង និង​ព្រឹត្តិការណ៍​ធំ​ទី​៣ គឺ​ថ្ងៃ​ដែល​ខ្មែរ​ឈ្នះ​ក្តី​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦២ ដែល​បង្ខំ​ឲ្យ​ប្រទេសថៃ​ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មក​ឲ្យ​កម្ពុជា​វិញ តាមរយៈ​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ ប្រទេស​ហុល្លង់។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ កក្កដា ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ បាន​មាន​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ ដោយ​សុំ​ឲ្យ​ប្រជារាស្រ្ត​ថៃ​និង​ខ្មែរ​រក្សា​មិត្តភាព​ប្រទេស​ជិត​ខាង ដោយ​កុំ​យក​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ធ្វើ​ជា​ជម្លោះ​រវាង​ប្រជាជាតិ​ទាំង​ពីរ។ ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​បាន​មាន​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ថា ជា​ការ​គួរ​ឲ្យ​សោក​ស្តាយ ដែល​​ប្រជារាស្ត្រ​ថៃ​ខ្លះ​ដែល​យក​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មក​បង្ក​រឿង​ជាមួយ​នឹង​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ ហើយ​ព្រះអង្គ​ក៏​សុំ​ឲ្យ​ប្រជារាស្រ្ត​ថៃ​និង​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ ខិតខំ​កសាង​មិត្តភាព​និង​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ជាជាង​ការយក​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​មក​បង្ក​ជា​អរិភាព​នឹង​គ្នា​នោះ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ កក្កដា លោក នុបផាឌន ផាតាម៉ា រដ្ឋ​មន្រ្តី​នៃ​ក្រសួង​ការបរទេស​ថៃ បាន​លាលែង​ពី​តំណែង​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ដែល​អង្គការ​យូណេស្កូ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ ការ​លាលែង​របស់​លោក គឺ​បន្ទាប់​ពី​តុលាការ​ធម្មនុញ្ញ​ថៃ បាន​សម្រេច​ថា​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​របស់​លោក​ក្នុង​រឿង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​ជា​ការ​រំលោភ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ កក្កដា ប្រធាន​ផ្នែក​ទេសចរណ៍​ថៃ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថៃ​ប្រមាណ ១,០០០​នាក់​​បាន​លុប​ចោល​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​ខ្លួន​មក​កាន់​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺចាប់តាំង​ពី​មាន​ជម្លោះ​ជុំវិញ​បញ្ហា​ការដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

ប្រធាន​សមាគម​លើក​ស្ទួយ​ទេសចរណ៍​ថៃ លោក សុងសាក់ ស្រីឃ្លឿប បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ការ​លុប​ចោល​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ដ៏​ច្រើន​នេះ ភាគច្រើន​គឺ​ដោយសារ​មាន​ការ​ភ័យខ្លាច​បញ្ហា​សន្តិសុខ៕

ប្រភពអាស៊ីសេរី

កាលប្បវត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​២) ខែវិច្ឆិកា 18, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment
2008-11-02

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ប្រទេស​កម្ពុជា បានប្រារព្ធ​ទិវា​អបអរ​សាទរ​ខួប​អនុស្សាវរីយ៍​ឆ្នាំទី​៤៦ នៃ​ទិវា​ដែល​កម្ពុជា​ឈ្នះក្តី​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ ក្នុង​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៦២។

 
RFA Photo/Savyuth
ទាហាន​ខ្មែរ​ឈរ​យាម​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ លើ​កំពូល​ភ្នំ​ដងរែក នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី​១៤ សីហា ២០០៨។

មនុស្ស​ជា​ច្រើន​រយ​នាក់​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ទិវា​នេះ ដោយ​បាន​បង្ហាញ​ពី​គោលបំណង​ដើម្បី​រំឭក​និង​បង្ហាញ​កូន​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​និង​អនាគត​ទាំង​ក្នុង​និង​ក្រៅ​ប្រទេស​ឲ្យ​នឹក​ដល់​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​និង​បេតិក​ភណ្ឌ​ជាតិ​នា​សម័យ​មហា​នគរ​ដ៏​រុងរឿង និង​សម្តែង​កតញ្ញូតា​ធម៌​ដល់​មហា​បុព្វ​បុរស​ខ្មែរ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ អ្នក​ដឹកនាំ​ដ៏​ក្លាហាន​មុះមុត​គ្រប់​ជំនាន់ ដែល​បាន​កសាង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​ការពារ​អធិបតេយ្យ​ជាតិ​បាន​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ មិថុនា   ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​ថៃ បាន​ធ្វើ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម​មួយ ទាក់ទង​នឹង​ការ​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភពលោក។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ មិថុនា  ឆ្នាំ​២០០៨  សមាជិក​សភា​ទទួល​បន្ទុក​ខាង​កិច្ចការ​បរទេស​និង​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ បាន​ផ្ញើ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​ទីស្ដីការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី​ខ្មែរ ផ្ញើ​ជា​បន្ទាន់​នូវ​ផែនទី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ទើបតែ​បាន​ផ្ញើ​ទៅឲ្យ​ភាគី​ថៃ។

ប្រធាន​គណៈកម្មការ​ទី​ប្រាំ​ទទួល​បន្ទុក​ខាង​កិច្ចការ​បរទេស សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ លោក សុន ឆ័យ បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា ខាង​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​ប្រើប្រាស់​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ ដែល​បាន​កាត់​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឈ្នះ​ក្ដី​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២០ មិថុនា  គណៈកម្មាធិការ​ព្រឹទ្ធសភា​ថៃ​ជំទាស់​នឹង​ការដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​តាម​ផែនទី​ថ្មី។ កាសែត​ថៃ​បាន​រាយការណ៍​​ថា គណៈកម្មាធិការ​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​ព្រឹទ្ធ​សភា​ថៃ បាន​ដាក់​សំណើ​ជា​ផ្លូវការ​ទៅ​អង្គការ​យូណេស្កូ (UNESCO) ដើម្បី​ពន្យារ​ការដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ទៅ​ជា​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភពលោក​នោះ។

ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​ព្រឹទ្ធសភា​ថៃ ត្រូវ​បាន​កាសែត​ស្រង់​សម្ដី​ថា ក្រសួង​ការ​បរទេស​ធ្វើការ​ខ្វះ​តម្លាភាព​ក្នុង​ការចរចា​ជាមួយ​សមភាគី​កម្ពុជា​លើ​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ លោក ណុបផៈដុន ប៉ាតាម៉ា បដិសេធ​ការ​លើក​ឡើង​នោះ​ដោយ​ពន្យល់​ថា តុលាការ​អន្តរជាតិ​នៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ​បាន​កាត់សេចក្តី​ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឲ្យ​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៦២​មក និង​ថា ការ​សម្រេច​ឲ្យ​កម្ពុជា​ប្រើ​ផែនទី​ថ្មី​ក្នុង​ការដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ទៅ​ក្នុង​ការ​ការពារ​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ នឹង​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​ថៃ​បាត់បង់​ទឹក​ដី​នោះ​ទេ។

លោក ណុបផៈដុន ប៉ាតាម៉ា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ជោគជ័យ​របស់​ក្រសួង​ការ​បរទេស​គឺ​ថា វា​បាន​បញ្ឈប់​កម្ពុជា​ពី​ការដាក់​បញ្ចូល​ដី​របស់​ថៃ​នៅ​ក្នុង​សំណើ​ទៅ​អង្គការ​ពិភពលោក វា​ជា​ការចាំបាច់​ណាស់ ដែល​ជនជាតិ​ថៃ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​យល់ ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​កត់ត្រា​ជា​ឯកសារ​និង​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​ទេ»

ទោះជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី សមាជិក​សភា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​សកម្មជន​ឃ្លាំមើល​បញ្ហា​ព្រំដែន​កម្ពុជា​បាន​បង្ហាញ​ទស្សនៈ​ថា ការប្រើ​ផែនទី​ថ្មី​របស់​កម្ពុជា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដើម្បី​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​នេះ​ជា​មរតក​ពិភពលោក​នោះ គឺ​ជា​ការខាតបង់​សម្រាប់​កម្ពុជា​ទៅវិញ​ទេ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មិថុនា ២០០៨ ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រេម ទីនសូឡាណន់ ជា​ទីប្រឹក្សា​ព្រះមហាក្សត្រ​ថៃ បាន​បញ្ជាក់​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​គាំទ្រ​បាតុករ​ថៃ​ដែល​បាន​ជំទាស់​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភពលោក។

នៅ​ល្ងាច​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី​២២​មិថុនា ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​បិទ​ច្រក​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​មាត់​ច្រក​ព្រំដែន​នោះ។

ក្រុម​បាតុករ​ថៃ​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក ស៊ុនធិ លឹមថុងគុល ជា​មេដឹកនាំ​ក្រុម​ស្តាំ​និយម​នៃ​សម្ព័ន្ធ​ប្រជាជន​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ ដែល​ជា​អ្នក​ប្រឆាំង​នឹង​លោក​អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា នោះ ក៏​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ដល់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ សាម៉ាក់ ស៊ុនថរ៉ៈវ៉េត ថា មាន​ពាក់ព័ន្ធ​ផល​ប្រយោជន៍​ជំនួញ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ទើប​បាន​ជា​កាត់​ទឹក​ដី​ឲ្យ​កម្ពុជា នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​ចរចា​អំពី​ផែនទី​នៃ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ប្រគល់​ជូន​កិច្ច​ប្រជុំ​អង្គការ​យូណេស្កូ នា​ទីក្រុង​កេបិច នៅ​ប្រទេស​កាណាដា។

នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី​២៤ មិថុនា  ឆ្នាំ​២០០៨ មន្ត្រី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​ការ​បិទ​ច្រក​នោះ​ដោយ​ភ័យខ្លាច​ថា អាច​មាន​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​រវាង​ភាគី​ខ្មែរ​និង​ថៃ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ មិថុនា អ្នក​តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​ថ្លែង​ថា ការ​ដែល​មាន​បាតុកម្ម​របស់​អ្នក​នយោបាយ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថៃ​ស្តីពី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​គឺ​ដោយសារ​តែ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ខុស ដោយ​បានធ្វើ​ផែនទី​ថ្មី​ស្តីពី​បរិវេណ​ប្រាសាទព្រះវិហារ​នេះ​តាម​ឥទ្ធិពល​របស់​ថៃ។

លោក សុន ឆ័យ អ្នក​តំណាងរាស្រ្ត​មក​ពី​គណបក្ស​សមរង្ស៊ី បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការគូរ​ផែនទី​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ថ្មី​ដើម្បី​ដាក់​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​តាម​សំណើ​របស់​ថៃ​នោះ គឺ​ជា​នយោបាយ​ខុសឆ្គង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​និង​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​អធិបតេយ្យ​ជាតិ។

ប៉ុន្តែ​ឆ្លើយតប​ទៅ​នឹង​ការចោទ​ប្រកាន់​នេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តី បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​លោក សុន ឆ័យ នោះ គឺ​ជា​រឿង​នយោបាយ​ដ៏​អាក្រក់​និង​មើលងាយ​ជាតិ​ខ្លួន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​មិថុនា តុលាការ​រដ្ឋបាល​ប្រទេស​ថៃ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​និង​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ ពន្យារ​រាល់​សកម្មភាព​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ជា​ការគាំទ្រ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​ការដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​មិថុនា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ថា បាន​ធើ្វ​ឲ្យ​បាត់បង់​សិទ្ធិ​អធិបតេយ្យ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ដំណើរការ​ចរចា​ជាមួយ​ភាគី​ថៃ ដើម្បី​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​ផ្ទៃ​ដី​បរិវេណ​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ជា​សម្បត្តិ​ពិភពលោក។ សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើល​កម្ពុជា​បាន​អះអាង​ថា «រដ្ឋាភិបាល​បាន​ចាញ់​កល​ថៃ​ដោយ​បាន​កំណត់​យក​ផ្ទៃ​ដី​បរិវេណ​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ទំហំ​ត្រឹមតែ ៣០​ម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ»

ប្រភពអាស៊ីសេរី

កាលប្បវត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​១) ខែវិច្ឆិកា 18, 2008

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment
2008-10-30

អស់​លោក​អ្នក​នាង​ជា​ទី​មេត្រី! ការ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៨ កន្លង​ទៅ​រវាង​កង​ទ័ព​កម្ពុជា​និង​ថៃ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នាក់​ទាំង​កម្ពុជា និង​ថៃ បាន​ស្លាប់​និង​របួស ដែល​នេះ​គឺ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។

 
RFA Photo/Savyouth
ទាហាន​ខ្មែរ​អង្គុយ​ជាមួយ​ទាហាន​ថៃ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ជាប់​ព្រំដែន​ថៃ​ក្នុង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី​២០ កក្កដា ២០០៨ ។ គណៈប្រតិភូ​ខ្មែរ​គ្រោង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ នា​ថ្ងៃ​២១ កក្កដា​ ដើម្បី​ជួប​ចរចា​ជាមួយ​ថៃ ជុំវិញ​បញ្ហា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។

ជា​បន្ត​ទៅ​នេះ វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​សូម​លើក​យក​ដំណើរ​រឿង​ត្រួសៗ​នៃ​ជម្លោះ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​នេះ ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​នៃ​តំបន់​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ដែល​មាន​ទី​តាំង​នៅ​ភូមិ​ស្វាយជ្រុំ  ឃុំ​កន្ទួត ស្រុក​ជាំក្សាន្ត នៅ​លើ​ជួរ​ភ្នំ​ដងរែក​ជាប់​ព្រំ​ប្រទល់​ប្រទេស​ថៃ ក្នុង​ស្រុក​ខាន់ថារ៉ាឡាក់ ខេត្ត​ស៊ីសាកេត។

ជម្លោះ​នោះ​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​ថៃ បាន​ប្រកាស​ថា ទឹក​ដី​នៃ​តំបន់​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដែល​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ ៤,៦​គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​នោះ នៅ​មិន​ទាន់​មាន​ការ​កំណត់​ព្រំដែន​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ច្បាស់​លាស់​នៅ​ឡើយ​ទេ ទោះបីជា​មាន​ការ​សម្រេច​ដោយ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​ទីក្រុង​ឡាអេ ប្រទេស​ហុល្លង់ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២ ថា តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​អធិបតេយ្យ​របស់​ខ្មែរ​នោះ​ក៏ដោយ។ មិន​​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ឥឡូវ​នេះ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​រីក​រាល​ដាល​ម្តង​បន្តិចៗ ចាប់​តាំ​ពី​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា កង​ទ័ព​ថៃ​បាន​ចូល​កាន់​កាប់​ប្រាសាទ​និង​តំបន់​នានា ដូច​ជា​ប្រាសាទ​តាមាន់​ធំ ប្រាសាទ​តាមាន់​តូច និង​ប្រាសាទ​តា​ក្របី ដែល​ស្ថិត​តាម​ព្រំដែន​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ ក្នុង​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ​របស់​ខ្មែរ និង​ខេត្ត​សុរិន្ទ​របស់​ថៃ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ តាម​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​បុរាណ​វិទូ ទាំង​ខ្មែរ​និង​បរទេស​បាន​និយាយ​ថា ជម្លោះ​នេះ​អាច​នឹង​រាល​ដាល​ថែម​ទៀត​រហូត​ដល់​ប្រជុំ​ប្រាសាទ​តាម​ព្រំដែន​ក្នុង​ស្រុក​អូរជ្រៅ ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ និង​ស្រុក​អារញ្ញ ខេត្ត​ស្រះកែវ របស់​ថៃ គឺ​មាន​ប្រសាទ​ស្តុកកក់ធំ និង​ប្រាសាទ​ភ្នំលួញ​ជាដើម។

ដូច្នេះ​ជា​បន្ត​ទៅ​នេះ គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ នៃ​ដំណើរ​រឿង​ត្រួសៗ​ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​២០០៨ នេះ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ជម្លោះ​រហូត​ដល់​មាន​ការ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​បង្ហូ​ឈាម​រវាង​ខ្មែរ​និង​ថៃ អំពី​បញ្ហា​ព្រំដែន​នេះ ៖

ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៨ នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​មាន​ការ​ប្រារឰ​អង្គ​ប្រជុំ​របស់ គណៈ​កម្មាធិការ​ជាន់​ខ្ពស់ សម្រាប់​ការ​តាម​ដាន​សំណុំ​ឯកសារ នៃ​ការ​សុំ​ចុះ​ឈ្មោះ​រមណីយដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​ផ្លូវការ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ។ គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ​មាន​លោក សុខ អាន ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី រដ្ឋមន្ដ្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទីស្ដី​ការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ដ្រី និង​លោក​ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី ហោ ណាំហុង រដ្ឋមន្ដ្រី​ក្រសួង​ការបរទេស និង​ទំនាក់​ទំនង​អន្ដរជាតិ ជា​សហ​ប្រធាន និង​មាន​សមាជិក​ដែល​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈ​ប្រតិភូ​តំណាង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ចូល​រួម​ក្នុង​សម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី​៣១ របស់​គណៈ​កម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៅ​ទីក្រុង Christchurch ប្រទេស​ញូវហ្សេឡែន ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៣ មិថុនា ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៧។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ មករា ២០០៨  ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ថៃ បាន​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ប៉ុនប៉ង​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ដោយ​មិន​មាន​ការ​ឯកភាព​ពី​ប្រទេស​ថៃ​នោះ។

តាម​សារព័ត៌មាន​ថៃ បាន​ដក​ស្រង់​សម្តី​របស់​មន្រ្តី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ថៃ លោក​ឧត្តមសេនីយ៍​ទោ ភិត សៈនុ ពុជឆាកាន បាន​ថ្លែង​អំពី​លទ្ធផល នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​របស់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​កាពារ​ជាតិ​ថៃ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មករា ក្រោម​អធិបតីភាព​លោក​ឧត្តមសេនីយ៍​ឯក ប៊ុនរ៉ត សុំថាត់ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ ថា ការ​ប៉ុនប៉ង​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ដោយ​ឯកតោ​ភាគី​នោះ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ថៃ​ខូច​ប្រយោជន៍​នឹង​ទឹក​ដី​ជម្លោះ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​នោះ។

​ខែ​មិនា ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

រហូត​ដល់​ខែ​មិនា ឆ្នាំ​២០០៨ ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ជូន​ដំណឹង​ដល់​ប្រទេស​ថៃ អំពី​គម្រោង​ការ​ក្នុង​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មិនា ២០០៨  ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ សាម៉ាក់ ស៊ុនថរ៉ៈវ៉េត បាន​ព្រម​ព្រៀង​ជាមួយ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​កិច្ច សហ​ការ​គាំទ្រ​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។

ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

នៅ​ចុង​ខែ​មេសា ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ពិភាក្សា​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ ចុង​ក្រោយ​ក្នុង​ការ​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ ប្រទេស​ថៃ បាន​ស្នើ​ថា គេ​យល់​ព្រម​ឲ្យ​មាន​ការ​ដាក់​តួ​ប្រាសាទ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ប៉ុន្តែ​ផ្ទៃ​ដី​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​គ្នា​បន្ត​ទៀត។

ខែ​ឧសភា  ឆ្នាំ​២០០៨ ៖

រហូត​ដល់​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០០៨ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​ឧសភា លោក សុខ អាន ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី រដ្ឋមន្ដ្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទីស្ដី​ការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ដ្រី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា បាន​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​លោក វីរ៉ាសាក់ ឌីហ្វូត្រាគុល លេខាធិការ​អចិន្ដ្រៃយ៍​នៃ​ក្រសួង​ការបរទេស នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ។

ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​ឯកភាព​អនុវត្ដ​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​គណៈ​កម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នៅ​ក្នុង​សម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី​៣១ ដើម្បី​សម្រេច​ឱ្យ​បាន​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ជា​ផ្លូវការ​របស់​រមណីយដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​ទី​សក្ការៈ​របស់​កម្ពុជា ដោយ​គណៈ​កម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៃ​អង្គការ​យូណេស្កូ ដែល​នឹង​ប្រព្រឹត្ដ​ទៅ​នៅ​សម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី​៣២ នា​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨។

ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា ការ​ចុះ​បញ្ជី​រមណីយដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ជា​ទី​សក្ការៈ​ពុំ​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​កិច្ចការ​ព្រំ​ខ័ណ្ឌ​សីមា​របស់​គណៈ​កម្មការ​ចម្រុះ​ព្រំដែន​ដី​គោក កម្ពុជា-ថៃ នោះ​ទេ រី​ឯ​ការ​កំណត់​តំបន់​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ដាក់​ជូន​ទៅ​អង្គការ​យូណេស្កូ ពុំ​អាច​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ខ្សែ​ព្រំដែន​នោះ​ឡើយ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ឧសភា  មាន​កិច្ច​ប្រជុំ​មួយ​រវាង​លោក សុខ អាន ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី រដ្ឋមន្ដ្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទីស្ដី​ការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ដ្រី នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា និង​លោក នុបប៉ាឌន ផាតាម៉ា រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ថៃ​បាន​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ប្រទេស​បារាំង ដើម្បី​ពិភាក្សា​ពី​ការ​ដាក់​បញ្ជូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ កិច្ច​ប្រជុំ​នោះ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​អង្គការ​យូណេស្កូ​ផងដែរ។

ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​នោះ ប្រទេស​ថៃ បាន​គាំទ្រ​ការ​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ដែល​ស្នើ​ឡើង​ដោយ​កម្ពុជា។ ភាគី​កម្ពុជា​បាន​ព្រម​ទទួល​យក​ការ​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ដោយ​ពុំ​មាន​តំបន់​ទ្រនាប់​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ជើង និង​ខាង​លិច​នៃ​ប្រាសាទ​ទេ៕

ប្រភពអាស៊ី​សេរី